Be-MINE

BE-Mine is een voormalige koolmijnsite in de stad Beringen. De grote schaal  van deze industriële erfgoedsite bepaalt de sfeer van het gebied en vormt een icoon voor Beringen. Het masterplan had enkele grote uitdagingen om een hedendaags leisure- en retailpark te integreren in een historisch industriële site op een manier waarin het een de andere versterkt zoals een symbiose. Samen met een gespecialiseerd team van retail en leisure experts was het mogelijk een uitdagend ontwerp te creëren  waarin architecturaal gevormde ruimtes een extra dimensie geven aan de functie. Tegelijkertijd is de buitenzijde van het retail park een bescheiden, maar daarnaast ook eigentijds gebouw met een hoge graad van detaillering. Het is eenlaags gebouw met een groendak, dat zich over 350 meter uitstrekt en zo harmonieus binnen de omgeving inpast. De werken werden in opdracht van Mijn Retail uitgevoerd door de Tijdelijke Handelsvenootschap Mijnbouw, een samenwerking tussen de bouwgroepen Democo (Hasselt) en Van Roey (Rijkevorsel).

Het retailpark “be-MINE Boulevard” werd uitgeroepen tot “beste retailpark 2016” en wordt omschreven als “de perfecte integratie van winkels in de historische context van industrieel erfgoed”. De architectuur vormt de perfecte link tussen het industrieel erfgoed en het landschap.

Het speellandschap ‘de avonturenberg’ op de helling van de terril werd bekroond met het ‘beste landschapsproject ter wereld 2016’. Het ontwerp bestaat uit een houten palenbos, een avontuurlijk speelveld met prismatische vormen en een kolenvierkant bovenop de terril. De avonturenberg verlegt de grenzen van veiligheid in spel en gebruikerservaring.

In de erfgoedbelevingsroute kan de bezoeker zich door innovatieve architecturale ingrepen identificeren met de voormalige gebouwen en mijnwerkers, en komt hij op educatieve manier in aanraking op de enorme impact van de mijnen op mens en milieu.

Het indoor duikcentrum TODI en klimcentrum ALPAMAYO bestaan ​​uit herbestemming van erfgoed met veel respect voor bestaande volumes en architectuur.

Masterplan Be-MINE

De architecturale kwaliteiten van BE-mine

Het historische hart van de site werd in de eerste plaats geheractiveerd door een programma waarbij het autoverkeer teruggedrongen en verplaatsingen te voet of met de fiets gestimuleerd werden.

Ten tweede is het masterplan ontworpen als een ecosysteem dat verbonden is met de groene omgeving. Het ontwerp van de afvoer van regenwater (op daken, parkings, straten, trottoirs,…) bestaat uit een leidingnet dat leidt naar een reeks begroeide infiltratiebekkens. Deze bassins zijn ondiepe open watersystemen met zachte hellingen om water te bufferen en een natuurlijke infiltratie ter plaatse te stimuleren. Het groendak van het retailpark (18.000m²) fungeert als buffer die de afvoer vertraagt ​​en het water laat verdampen. Het vermindert de behoefte aan airconditioning in de zomer aanzienlijk en zorgt voor isolatie in de winter.

In droge periodes vormen de begroeide bekkens een landschapslaag die bijdraagt ​​aan de biodiversiteit in fauna en flora.

Hoewel de bouwdata van de gebouwen tussen 1910 en de jaren zestig variëren en de isolatie slecht of niet aanwezig is, werden maatregelen genomen om het energieverbruik te optimaliseren. Zo is het duikcentrum uitgerust met een warmtekrachtkoppelingsinstallatie die elektriciteit en warmte levert.

Het business concept van de site

Het be-MINE-project is een publiek-private samenwerking. De missie van de openbare oproep was om de voormalige mijn tot een regionale recreatie- en toeristische hotspot te ontwikkelen en woonwaarde toe te voegen aan het bestaande stedelijke netwerk. Het industriële erfgoed vereiste een algemene restauratie (vóór ontwikkeling), geraamd op 46 miljoen euro. Dit wordt gecompenseerd door subsidies en winst uit projectontwikkeling. De totale investering bedraagt ​​176 miljoen euro.

Er worden verschillende zakelijke kansen geboden, gaande van de verkoop van bouwgrond tot kant-en-klare projecten. De kwaliteit van deze opportuniteiten blijkt uit het feit dat twee grote beursgenoteerde vastgoedvennootschappen (Retail Estates NV voor het retailpark en Aedifica NV voor het rustoord) en een nationale sportinfrastructuurgroep (Sportoase NV voor het zwembad) investeerden in site.

Voor vrijetijdsactiviteiten zijn de bedrijfsopbrengsten cruciaal voor de businesscase. De meerwaarde van het be-MINE-project is de synergie tussen projecten met gecombineerde en meerdaagse voorstellen. Activiteiten worden georganiseerd in en rond de voormalige industriële gebouwen en de puinberg op wandelafstand. Bezoekers kunnen parkeren op één centrale parkeerplaats.

De voordelen van de herbestemming

Vandaag, na meer dan 25 jaar van verval, wordt de 40 hectare van de voormalige kolenmijn opnieuw aangesloten op het stedelijk netwerk via een uitgebalanceerde mix van residentiële ontwikkelingen (50.000m²), winkels (18.000m²), een school en een meerdaags vrijetijdsaanbod (50.000m²) in en rond de voormalige industriële gebouwen. Dit laatste bestaat uit een indoor duik- en klimcentrum, een zwembad, een speellandschap en MTB-parcours, een erfgoedbelevingsroute, een VVV, een landschapspark,….

Momenteel zijn de volgende projecten gerealiseerd: het zwembad, de avonturenberg (beste landschapsproject ter wereld 2016), het mountainbikeparcours, het duik- en klimcentrum, het retailpark (winnaar Benelux 2016) en een eerste woon- en rustoord.

De nieuwe functies in het masterplan voor het projectgebied zijn onlosmakelijk verbonden met de bestaande sociaaleconomische omstandigheden en de lokale en regionale kansen. De impact van de reconversie heeft in 2016 al geleid tot tastbare sociaaleconomische resultaten.

Met 300 gerealiseerde banen en een totale schatting van 500 banen, draagt ​​be-MINE bij aan de economische revitalisering van de regio.

De stad Beringen wordt beschouwd als de derde stad van de provincie Limburg met ongeveer 45.000 inwoners. Beringen ligt langs de autosnelweg E313, ongeveer halverwege Luik en Antwerpen. Omdat meer dan 30% van de bevolking van buitenlandse afkomst is, heeft Beringen een specifieke demografie. Bovendien is de bevolkingsgroei erg hoog (minder dan 40.000 in 2000 en meer dan 45.000 in 2016). Deze enorme bevolkingsgroei vraagt ​​om huisvesting en de ontwikkeling van nieuwe woonwijken. Dit nieuwe projectgebied zal 510 nieuwe woonentiteiten bieden: 350 appartementen en huizen, een rustoord (110 bedden) en serviceflats (60).

In het verleden lag de werkloosheid in Beringen hoger dan het gemiddelde werkloosheidspercentage in Vlaanderen. Na het sluiten van de mijnen konden nieuwe industrieën de mijnwerkers niet opnemen. Momenteel neemt de werkloosheid in Beringen nog steeds af. In mei 2016 waren 1.435 mensen werkloos, 7,4% minder dan in mei 2015. Voor het eerst sinds de sluiting van de mijnen in 1989 is de werkloosheid niet hoger dan het gemiddelde in Vlaanderen. Dit is historisch.

Erfgoed opwaarderen en vrijetijdsactiviteiten creëren

Niet alleen de sluiting van de steenkoolmijnen (1987-1992) bepaalde de socio-economische situatie in de provincie Limburg, maar ook het recentere verlies van enkele belangrijke fabrieken (Philips Hasselt, Ford Genk,…). In 2013 werd een strategisch economisch plan voor de provincie Limburg opgesteld. Eén van de aanbevelingen was om de vrijetijdseconomie te versterken en uit te breiden. Het doel is om het aantal overnachtingen te verhogen en een nieuwe vrijetijdsinfrastructuur te ontwikkelen die ‘slecht weer’ bestendig is. De provincie Limburg herbergt veel open ruimte, natuurparken, een hoogwaardig fietsnetwerk en een bijzonder bewaard mijnenpatrimonium. Het opwaarderen van het erfgoed op de site van be-MINE met vrijetijdsactiviteiten past perfect in deze strategie.

De voordelen van de bescherming cultureel erfgoed

Met een bestaand vloeroppervlak van 100.000m² is Be-MINE veruit de grootste concentratie van industrieel erfgoed in Vlaanderen. De site wordt gekenmerkt door zijn monumentale en majestueuze gebouwen, die de onderscheidende factoren vormen van het be-MINE-project. Het volume van het industriële erfgoed, gekenmerkt door majestueuze en monumentale gebouwen, is het unieke verkoopvoorstel van de be-MINE site. De monumenten verwijzen allemaal naar een eeuw van zware arbeid. Hoewel elk gebouw een echte uitdaging vormt om nieuwe functies te huisvesten, bieden ze allemaal een meerwaarde. Zelfs de 4 koeltorens en de 2 schachtkopframes spelen hun rol als landmark.

Nu krijgen de gebouwen en open ruimtes een nieuw leven als duik- of klimcentrum, als restaurant, als landmark, school, als werkruimte, als park, als toeristische attractie, … De ontsluiting van de gebouwen is zowel een winst voor het erfgoed en voor de directe omgeving van de voormalige mijn, gekenmerkt door een dicht netwerk van arbeiderswoningen met goede tot slechte stedelijke voorzieningen.

Het projectgebied was gedurende meer dan twee decennia afgesloten. Behalve een klein museum dat door vrijwilligers werd gerund, was de site desolaat en een symbool voor het falen van de autoriteiten om de regio nieuw leven in te blazen. De 40 hectare van het projectgebied wordt nu weer aangesloten op het stedelijk netwerk.